Veel mensen verwarren bezwaar en beroep. Het zijn twee verschillende stappen in het bestuursrecht, met verschillende regels, kosten en instanties. In dit artikel leggen we het verschil uit in gewone taal, zodat u precies weet welke stap u moet zetten als u het niet eens bent met een besluit van de overheid.

Wat is bezwaar?

Bezwaar is de eerste formele stap als u het niet eens bent met een besluit van een bestuursorgaan. U gaat terug naar dezelfde instantie die het besluit heeft genomen — de gemeente, de Belastingdienst, het UWV, of een andere overheidsinstantie — en vraagt deze om de beslissing te heroverwegen.

Kenmerken van bezwaar:

  • Waar — Bij het bestuursorgaan dat het besluit nam (bijv. de gemeente of de Belastingdienst)
  • Wanneer — Binnen 6 weken na het besluit
  • Kosten — Kosteloos (geen griffierecht)
  • Wat — Het bestuursorgaan beoordeelt zijn eigen besluit
  • Resultaat — Het besluit wordt gehandhaafd, herroepen of gewijzigd

Lees meer in bezwaar maken: hoe het werkt.

Wat is beroep?

Beroep is de tweede stap. Heeft u bezwaar gemaakt en krijgt u geen gelijk? Dan kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter — de rechtbank. Bij beroep beoordeelt een onafhankelijke rechter het besluit, in plaats van het bestuursorgaan zelf.

Kenmerken van beroep:

  • Waar — Bij de bestuursrechter (de rechtbank)
  • Wanneer — Binnen 6 weken na de beslissing op bezwaar
  • Kosten — Griffierecht: €54, €200 of €397 (afhankelijk van de zaak)
  • Wat — Een onafhankelijke rechter beoordeelt het besluit
  • Resultaat — De rechter kan het besluit vernietigen

De belangrijkste verschillen

Het verschil tussen bezwaar en beroep is eenvoudig:

  • Bezwaar gaat u naar het bestuursorgaan dat het besluit nam. Het is kosteloos en u heeft 6 weken.
  • Beroep gaat u naar de bestuursrechter. Het kost griffierecht en u heeft 6 weken na de beslissing op bezwaar.

Een ander belangrijk verschil: bij bezwaar beoordeelt het bestuursorgaan zijn eigen besluit. Bij beroep beoordeelt een onafhankelijke rechter het besluit. Dit betekent dat bij beroep een objectievere beoordeling plaatsvindt.

De volgorde: eerst bezwaar, dan beroep

In het bestuursrecht is de volgorde belangrijk. U moet eerst bezwaar maken voordat u in beroep kunt gaan. Dit heet de bezwaarfase. Pas als de bezwaarfase is afgerond (u heeft een beslissing op bezwaar gekregen), kunt u in beroep gaan bij de rechter.

Er zijn een paar uitzonderingen waarbij u direct in beroep kunt gaan zonder eerst bezwaar te maken. Dit zijn zogenaamde beroepen tegen subsidiabele besluiten. In de meeste bestuursrechtelijke zaken is bezwaar echter de eerste stap.

Wat kost beroep bij de rechter?

In beroepsprocedures is griffierecht verschuldigd. De hoogte hangt af van het type zaak:

  • €54 — Voor particulieren in sociale zekerheidszaken (bijv. WW, bijstand, WIA)
  • €200 — Voor particulieren in andere zaken (bijv. belastingzaken, vergunningen)
  • €397 — Voor bedrijven en organisaties

Bij bezwaar betaalt u geen griffierecht. Het indienen van een bezwaarschrift is kosteloos (artikel 7:15, eerste lid, Awb).

En hoger beroep?

Gaat u in beroep en verliest u? Dan kunt u in sommige zaken in hoger beroep gaan. Hoger beroep betekent dat u naar een hogere rechter gaat. In het bestuursrecht zijn er drie hogere rechters:

  • Centrale Raad van Beroep (CRvB) — Voor sociale zekerheidszaken en ambtenarenrecht
  • College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBb) — Voor economische zaken en mededinging
  • Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State — Voor overige bestuursrechtelijke zaken

Ook voor hoger beroep geldt een termijn van 6 weken na de uitspraak van de rechtbank.

Heeft u een advocaat nodig voor beroep?

In het bestuursrecht is een advocaat niet verplicht. U mag zelf bezwaar maken, zelf in beroep gaan en zelf procederen. Maar in een beroepsprocedure bij de rechter is juridische kennis vaak belangrijk. Een bestuursrecht-advocaat kent de procedures, kan uw argumenten juridisch onderbouwen, en kan u bijstaan bij de zitting.

Heeft u een laag inkomen en beperkt vermogen? Dan komt u mogelijk in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging) via de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Lees meer in juridische hulp bij overheid.

Wint u de procedure? Proceskostenvergoeding

Wint u de procedure? Dan kan het bestuursorgaan worden veroordeeld tot een forfaitaire vergoeding van uw proceskosten. Dit betekent dat de overheid een deel van uw advocaatkosten vergoedt. Dit is een vast bedrag dat afhangt van het type zaak en de instantie.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst bezwaar maken voordat ik in beroep kan?

Ja. In de meeste bestuursrechtelijke zaken moet u eerst bezwaar maken. Pas na een beslissing op bezwaar kunt u in beroep gaan bij de rechter. Er zijn een paar uitzonderingen, maar in de regel is bezwaar de eerste stap.

Kost bezwaar geld?

Nee. Het indienen van een bezwaarschrift is kosteloos. Pas bij beroep bij de rechter betaalt u griffierecht (€54, €200 of €397).

Kan ik in hoger beroep als ik verlies?

Ja. In sommige zaken kunt u in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep, het College van Beroep voor het Bedrijfsleven, of de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ook daarvoor geldt een termijn van 6 weken.

Wat u nu kunt doen

Heeft u een besluit van de overheid ontvangen waarmee u het niet eens bent? Maak eerst bezwaar binnen 6 weken. Krijgt u geen gelijk? Dan kunt u in beroep gaan bij de rechter.

Twijfelt u of u bezwaar of beroep moet instellen? Gebruik de gratis Rechtenscan van jouwrechtzoeker.nl. Of laat ons u matchen met een gecontroleerde bestuursrecht-advocaat — in uw eigen taal, gratis en zonder account.

Disclaimer: Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen juridisch advies. Voor specifiek advies over uw situatie kunt u een bestuursrecht-advocaat raadplegen via jouwrechtzoeker.nl.