Een convenant bij scheiding is een schriftelijk overeenkomst waarin jij en je ex-partner alle afspraken na de scheiding vastleggen. Het regelt de verdeling van jullie bezittingen, de alimentatie, de omgang met kinderen, het huis en andere zaken. Het is geen vonnis — het is een afspraak tussen jullie beiden die je door de rechter kunt laten homologeren, zodat het bindend wordt. Een goed convenant voorkomt later conflict.
Waarom is een convenant belangrijk?
Helderheid voor beiden
Zonder vastgelegde afspraken ontstaat later vaak onenigheid. Wie betaalt de hypotheek? Wat als er kinderopvang nodig is? Wie krijgt de auto? Een convenant legt dit vast — duidelijk, schriftelijk en bindend. Het voorkomt dat je later weer in conflict raakt over wat afgesproken was.
Bewijs en afdwingbaarheid
Een mondelinge afspraak is moeilijk af te dwingen. Een schriftelijk convenant is een juridisch document dat de rechter kan afdwingen. En als het door de rechter is goedgekeurd (gehomologeerd), heeft het de kracht van een vonnis.
Belasting en subsidies
Sommige fiscale gevolgen van een scheiding — zoals de afwikkeling van de eigenwoningschuld of de hypotheekrenteaftrek — vereisen een schriftelijke regeling. Ook kan het hebben van een convenant relevant zijn voor je belastingaangifte en je toeslagen.
Wat moet er in een scheidingsconvenant staan?
1. De verdeling van de woning (en hypotheek)
Jullie huis is vaak het grootste bezit. Het convenant regelt wie in het huis blijft, wie de hypotheek betaalt, of het huis wordt verkocht en hoe de opbrengst wordt verdeeld. Soms blijft één partner in het huis en neemt de hypotheek over; soms wordt het huis verkocht en de opbrengst verdeeld.
2. Partneralimentatie
Is één van beiden afhankelijk geweest van het inkomen van de ander? Dan kan partneralimentatie zijn overeengekomen. Het convenant vermeldt het bedrag, de duur en de betaalperiode. Partneralimentatie kan tot 12 jaar (en soms langer) doorlopen, afhankelijk van de duur van de relatie.
3. Kinderalimentatie
Hebben jullie kinderen? Dan moet kinderalimentatie worden geregeld. Die alimentatie is het recht van het kind — niet van de ouders — en wordt berekend op basis van het inkomen van de niet-verzorgende ouder. Het convenant vermeldt het bedrag, de betaalperiode en de indexatie (jaarlijkse aanpassing).
4. Omgangsregeling
Hoe vaak en wanneer ziet de niet-verzorgende ouder de kinderen? Het convenant kan een omgangsregeling vastleggen — weekenden, vakanties, feestdagen. Bij een duidelijke omgangsregeling is later minder conflict. Bij hoog conflict kan een professionele omgangsbegeleiding nodig zijn.
5. Pensioenverdeling
Het opgebouwde pensioen moet worden verdeeld bij scheiding. Het convenant kan regelen wie welk deel krijgt — ofwel via verevening (de standaardmethode) ofwel via een andere verdeling die jullie afspreken. Het pensioenfonds moet het convenant accepteren.
6. Verdeling van overige bezittingen en schulden
Auto, inboedel, spaartegoeden, leningen — het convenant regelt wie wat krijgt en wie wat betaalt. Ook schulden worden verdeeld, tenzij een schuld specifiek aan één van beiden toebehoort.
7. Onderhoud en zorg van kinderen
Wie draagt de zorg voor medische kosten, schoolkosten of buitenschoolse activiteiten? Het convenant kan dit vastleggen — vaak gedeeld, afhankelijk van ieders draagkracht.
Hoe wordt een convenant opgesteld?
Stap 1: Overleg tussen beiden
Jullie bespreken de afspraken — bij voorkeur met een mediator of een jurist. Het doel is om tot afspraken te komen die beiden accepteren, niet om één te overtuigen.
Stap 2: Opstellen door een jurist
Een jurist zet jullie afspraken om in een juridisch bindend convenant. Hij let op volledigheid, formulering en fiscale gevolgen. Een "zelf opgesteld" convenant kan juridische haken missen — een jurist voorkomt dat.
Stap 3: Ondertekening
Beiden ondertekenen het convenant. Het is dan een bindende overeenkomst.
Stap 4: Homologatie door de rechter (optioneel)
Wil je dat het convenant de kracht van een vonnis krijgt? Dan kun je het laten homologeren door de rechter bij de echtscheidingsprocedure. Een gehomologeerd convenant is direct afdwingbaar.
Stap 5: Schakel een jurist in
Twijfel je over je afspraken of wil je laten opstellen? Bij jouwrechtzoeker vind je gratis en zonder account een gecontroleerde jurist die bij je past — in 3 minuten, in je eigen taal.
Veelgestelde vragen
Is een convenant verplicht bij scheiding?
Nee, maar het is sterk aan te raden. Zonder convenant blijft veel onduidelijk, wat later tot conflict kan leiden. Bij een scheiding met kinderen is het vaak nodig voor de rechtbank.
Kan ik een convenant zelf opstellen zonder jurist?
Dat kan, maar het is riskant. Een convenant is een juridisch document — fouten in formulering of fiscale gevolgen kunnen later duur worden. Een jurist kan het controleren of opstellen.
Hoeveel kost een scheidingsconvenant opstellen?
Dat hangt af van de complexiteit en de jurist. Een eenvoudig convenant via een mediator kan enige honderden euro's kosten; een complex convenant met een woning en alimentatie kan duurder zijn. Bij jouwrechtzoeker vind je gratis een gecontroleerde jurist om je te koppelen.
Kan een convenant later worden gewijzigd?
Soms. Bij gewijzigde omstandigheden — bijvoorbeeld een flinke inkomensdaling — kan kinderalimentatie worden herzien. Partneralimentatie kan soms worden herzien, afhankelijk van wat het convenant zegt. Een jurist kan je adviseren.
Wat als mijn ex-partner zich niet aan het convenant houdt?
Een gehomologeerd convenant is direct afdwingbaar via de rechter. Een niet-gehomologeerd convenant is een overeenkomst die je via een procedure kunt afdwingen. Een jurist kan je hierbij helpen.
Conclusie
Een convenant bij scheiding legt alle afspraken vast — woning, alimentatie, kinderen, pensioen en bezittingen. Het voorkomt conflict en is juridisch afdwingbaar. Laat het opstellen door een jurist en overweeg homologatie. Bij jouwrechtzoeker vind je gratis en zonder account een gecontroleerde jurist die bij je past. Lees ook wat je kunt doen als je ex-partner geen alimentatie betaalt of hoe een omgangsregeling bij niet-meewerkende ex-partners werkt.